کاربرد ژلفوم در جراحی گوش: کنترل خونریزی و تسریع ترمیم پرده گوش
ژلفوم جراحی (Gelfoam) به عنوان یکی از پرکاربردترین مواد هموستاتیک قابل جذب در جراحی گوش، به ویژه در تیمپانوپلاستی و جراحیهای گوش میانی، نقش کلیدی ایفا میکند. این ماده با فراهم کردن کنترل خونریزی حین عمل و حمایت از پیوند پرده گوش، به بهبود سریعتر نتایج جراحی کمک میکند. زمان جذب ژلفوم داخل گوش معمولاً بین ۴۵ تا ۶۰ روز (در موارد داخل گوش میانی) و ۱ تا ۲ هفته (در مجرای خارجی) است که این ویژگی آن را به گزینهای ایدهآل برای متخصصان گوش و حلق و بینی تبدیل کرده است.
ژلفوم چیست و چرا در جراحی گوش استفاده میشود؟
ژلفوم (Absorbable Gelatin Sponge) یک اسفنج هموستاتیک قابل جذب است که از سال ۱۹۴۵ میلادی در جراحیها مورد استفاده قرار گرفته است. این ماده عمدتاً در جراحی گوش برای کنترل خونریزی موضعی، حمایت از گرافت پرده گوش و حفظ تهویه حفره گوش میانی به کار میرود. دلیل محبوبیت آن در تیمپانوپلاستی و جراحیهای گوش خارجی و میانی، قابلیت جذب کامل توسط بدن، عدم نیاز به خارج کردن و اثربخشی بالا در هموستاز است.
ترکیبات و ساختار ژلفوم پزشکی
ژلفوم از ژلاتین خالص شده پوست خوک (Porcine Skin Gelatin) ساخته میشود که با فرآیند کراسلینکینگ تا حدی نامحلول شده است. ساختار آن اسفنجی بسیار متخلخل است که امکان جذب خون و ترشحات را فراهم میکند. این محصول توسط شرکت Pfizer تحت نام Gelfoam عرضه میشود و به صورت استریل در اندازهها و اشکال مختلف (اسفنج، پودر، ورقه) موجود است.
تفاوت ژلفوم با سایر مواد هموستاتیک
| ماده هموستاتیک | منبع اصلی | زمان جذب تقریبی | مکانیسم اصلی | مزایا در جراحی گوش | معایب |
|---|---|---|---|---|---|
| ژلفوم (Gelfoam) | ژلاتین خوکی | ۴۵-۶۰ روز (گوش میانی) / ۱-۲ هفته (مجرای خارجی) | مکانیکی + جذب پلاکتها | حمایت عالی از گرافت، هموستاز خوب | ممکن است باعث فیبروز خفیف شود |
| Surgicel | سلولز اکسیدشده | ۷-۱۴ روز | اسیدی – هموستاز شیمیایی | جذب سریعتر | pH پایین، ممکن است بافت را تحریک کند |
| Floseal | ژلاتین + ترومبین | ۶-۸ هفته | فعالسازی فاکتورهای انعقاد | هموستاز بسیار سریع | گرانتر، نیاز به آمادهسازی |
| Gelfilm | ژلاتین ورقهای | ۴-۶ هفته | مکانیکی | کمتر فیبروززا | حمایت کمتر نسبت به اسفنج |
ژلفوم به دلیل تعادل مناسب بین قیمت، اثربخشی و ایمنی، همچنان انتخاب اول بسیاری از جراحان گوش در ایران است.
نقش ژلفوم در کنترل خونریزی حین جراحی گوش
در جراحیهای گوش میانی و خارجی، خونریزی از عروق ظریف مخاط میتواند دید جراح را مختل کند. ژلفوم با جذب خون و تشکیل لخته در منافذ خود، خونریزی را به سرعت کنترل میکند. مطالعات نشان میدهند نرخ موفقیت هموستاز با ژلفوم بیش از ۹۰٪ است.
مکانیسم عملکرد ژلفوم در بند آوردن خونریزی
هنگام تماس با خون، ژلفوم مایعات را جذب کرده، حجمش را افزایش میدهد و فشار مکانیکی بر عروق ایجاد میکند. همزمان پلاکتها را به دام انداخته و فرآیند انعقاد طبیعی را تسهیل میکند. این مکانیسم دوگانه (مکانیکی + بیولوژیک) آن را از بسیاری مواد دیگر متمایز میکند.
میزان اثربخشی ژلفوم در جراحیهای گوش میانی و خارجی
در مطالعات مختلف، موفقیت گرافت در تیمپانوپلاستی با ژلفوم حدود ۸۴-۸۹٪ گزارش شده که مشابه گروه بدون ژلفوم است. با این حال، ژلفوم در کنترل خونریزی و تثبیت اولیه گرافت برتری دارد.
کاربرد ژلفوم در ترمیم پرده گوش (تیمپانوپلاستی)
در تیمپانوپلاستی، ژلفوم به عنوان پکینگ داخل گوش میانی و مجرای خارجی استفاده میشود. این ماده گرافت (معمولاً فاسیا تمپورالیس یا غضروف) را در موقعیت صحیح نگه میدارد و از جابهجایی آن جلوگیری میکند.
حمایت از بازسازی پرده گوش پس از جراحی
ژلفوم با حفظ فضای تهویهدار در گوش میانی و جلوگیری از چسبندگی، به بازسازی طبیعی مخاط کمک میکند. همچنین ترشحات را جذب کرده و محیط مناسبی برای رشد اپیتلیوم فراهم میآورد.
کمک به تثبیت پیوند پرده گوش
با پر کردن حفرههای اطراف گرافت، ژلفوم از حرکت آن جلوگیری کرده و تماس کامل با بستر را تضمین میکند. این امر نرخ موفقیت پیوند را افزایش میدهد.
زمان جذب ژلفوم داخل مجرای گوش
زمان جذب ژلفوم در مجرای گوش خارجی معمولاً ۱ تا ۲ هفته است، در حالی که در گوش میانی ممکن است ۴۵ تا ۶۰ روز طول بکشد. قطعات کوچک ژلفوم گاهی به صورت تکههای قهوهای-قرمز از گوش خارج میشوند که طبیعی است.
عوامل مؤثر بر سرعت جذب ژلفوم در گوش
- میزان خونریزی و ترشحات
- وضعیت التهابی گوش
- محل قرارگیری (میانی یا خارجی)
- ضخامت و حجم استفاده شده
مزایای استفاده از ژلفوم در جراحی گوش
- کاهش قابل توجه خونریزی حین عمل
- بهبود روند ترمیم و کاهش نیاز به پانسمان مجدد
- کاهش عوارض پس از جراحی مانند چسبندگی
- قیمت مناسب و دسترسی آسان
عوارض احتمالی و نکات ایمنی استفاده از ژلفوم
عوارض نادر شامل فیبروز خفیف، گرانولاسیون، عفونت (در صورت آلودگی) و واکنش خارجی (در موارد حساسیت به ژلاتین) است. استفاده بیش از حد ممکن است باعث انسداد طولانیمدت شود.
موارد منع مصرف ژلفوم در جراحی گوش
- عفونت فعال یا آلودگی محل جراحی
- حساسیت شناختهشده به مشتقات ژلاتین خوکی
- جراحیهای عصبی یا نزدیک مغز (به دلیل خطر التهاب)
حساسیتها و واکنشهای نادر
واکنشهای آلرژیک شدید بسیار نادر است. در صورت سابقه آلرژی به محصولات حیوانی، جایگزینهایی مانند Surgicel توصیه میشود.
مراقبتهای پس از جراحی گوش با ژلفوم
- اجتناب از ورود آب به گوش
- استفاده از قطرههای آنتیبیوتیک طبق دستور
- تعویض پنبه خارجی در صورت خیس شدن
- پرهیز از فشار به گوش (مانند عطسه شدید)
توصیههای مهم برای بیماران
بیمار باید از دستکاری گوش خودداری کند. مشاهده ترشح خونی یا قهوهای در هفتههای اول طبیعی است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
- ترشح بدبو، چرکی یا افزایش حجم
- تب، درد شدید یا کاهش شنوایی ناگهانی
- تورم پشت گوش یا علائم عفونت
جمعبندی: چرا ژلفوم انتخاب مناسبی در جراحی گوش است؟
ژلفوم با اثربخشی بالا در کنترل خونریزی، حمایت عالی از پیوند پرده گوش، جذب تدریجی (۴۵-۶۰ روز در گوش میانی) و ایمنی مناسب، همچنان یکی از بهترین مواد هموستاتیک در جراحی گوش محسوب میشود. متخصصان گوش و حلق و بینی میتوانند برای تهیه ژلفوم با کیفیت بالا به فروشگاه اژاومدیکال (ozhavmedical.com) مراجعه کنند؛ مرجع معتبر تجهیزات پزشکی و مصرفی جراحی که انواع ژلفوم اصل را با قیمت رقابتی عرضه میکند.
اژاومدیکال به عنوان تامینکننده برتر مواد مصرفی جراحی، نیازهای متخصصان ENT را به طور کامل برطرف میسازد. برای اطلاعات بیشتر و سفارش، به سایت اژاومدیکال سر بزنید.