راهنمای جامع و کامل استفاده از چسب زخم بستر
زخم بستر (زخم فشاری) یکی از شایعترین و در عین حال دردناکترین مشکلات بیماران بستری طولانیمدت، سالمندان، افراد دارای معلولیت حرکتی و کسانی است که به دلایل مختلف مدت زیادی در یک وضعیت ثابت میمانند. خوشبختانه امروزه با پیشرفت تکنولوژی پانسمانها، مدیریت این زخمها بسیار راحتتر و مؤثرتر از گذشته شده است.
پانسمانهای نقره و عسل؛ دو انتخاب اصلی در زخمهای عفونی
پانسمانهای حاوی نقره (مانند آترومن نقره هارتمن) به دلیل آزادسازی تدریجی یونهای نقره، قدرت بسیار بالایی در کنترل و از بین بردن باکتریهای مقاوم (بهخصوص استافیلوکوک اورئوس و سودوموناس آئروژینوزا) دارند. این نوع پانسمان معمولاً برای زخمهایی که علائم عفونت (قرمزی شدید، ترشح چرکی، بوی بد، تب موضعی) دارند، انتخاب اول پزشکان است.
از سوی دیگر، پانسمانهای عسل پزشکی با ایجاد محیط اسیدی، اسمولاریته بالا و خاصیت آنتیاکسیدانی طبیعی عسل، همزمان چند کار مهم انجام میدهند:
- کنترل رشد باکتریها
- دبریدمان طبیعی و ملایم بافت مرده
- تحریک رشد بافت گرانولاسیون
- کاهش التهاب و درد
- حفظ رطوبت ایدهآل زخم
هر دو نوع پانسمان فوق در فروشگاه اژاومدیکال با تضمین اصالت کالا و قیمت مناسب عرضه میشوند و بسیاری از مراقبین خانگی از تجربه مثبت استفاده از آنها گزارش دادهاند.
چسب زخم بستر دقیقاً چیست و چرا با چسب معمولی فرق دارد؟
عبارت «چسب زخم بستر» معمولاً به پانسمانهای پیشرفته چسبی اشاره دارد که بهصورت یکپارچه طراحی شدهاند و شامل لایههای مختلفی هستند:
- لایه تماس با زخم (جذبکننده یا ژلساز)
- لایه میانی جاذب ترشحات
- لایه بیرونی ضدآب و تنفسپذیر
- چسبندگی ملایم و اغلب سیلیکونی در اطراف
برخلاف گاز و چسب معمولی که زخم را خشک میکند، به بافت تازه آسیب میزند و هر روز باید تعویض شود، چسبهای مخصوص زخم بستر:
- محیط مرطوب درمانی ایجاد میکنند
- دفعات تعویض را به شدت کاهش میدهند (۳ تا ۷ روز)
- بدون درد و آسیب به پوست اطراف جدا میشوند
- از ورود میکروبهای خارجی جلوگیری میکنند
- کیفیت زندگی بیمار و مراقب را بهطور قابل توجهی بهبود میبخشند
انواع اصلی چسب/پانسمان زخم بستر و موارد کاربرد
- هیدروکلوئید (کامفیل، دوودرم) مناسب زخمهای سطحی تا متوسط، ترشح کم تا متوسط، مرحله ۲ و پیشگیری
- فوم ساده و فوم نقرهدار جذب بسیار خوب ترشحات، زخمهای مرحله ۳ و ۴، ترشح متوسط تا زیاد
- پانسمان نقرهدار (آترومن Ag، اکتیکوات نقره) زخم عفونی، بوی بد، ترشح چرکی، خطر بالای عفونت
- پانسمان عسل پزشکی (مدی هانی) زخم مزمن، نکروزه، عفونی ملایم تا متوسط، زخمهایی که نیاز به دبریدمان طبیعی دارند
- فیلم شفاف (تگادرم، اپدرم) پیشگیری در نقاط تحت فشار، مرحله ۱ (قرمزی بدون زخم باز)
- آلژینات + فوم زخمهای خیلی ترشحدار و حفرهدار
مراحل آمادهسازی و استفاده صحیح (خیلی مهم!)
قبل از هر چیز:
- دستها را با آب و صابون بشویید و ترجیحاً دستکش استریل بپوشید
- زخم را با سرم نرمال سالین یا محلول شستشوی ملایم کاملاً تمیز کنید
- هرگونه اسلاف یا بافت مرده قابل جداسازی را (طبق نظر پزشک) بردارید
- پوست اطراف را با گاز استریل بهآرامی خشک کنید
- از الکل، بتادین غلیظ یا مواد ضدعفونیکننده قوی مستقیم روی بافت زخم استفاده نکنید
نحوه چسباندن:
- پانسمان را ۱۰–۲۰ ثانیه بین دستها گرم کنید
- اندازهای انتخاب کنید که حداقل ۲–۴ سانتیمتر از هر طرف زخم بزرگتر باشد
- لایه محافظ پشتی را بهآرامی جدا کنید
4 ابتدا قسمت مرکزی را دقیق روی زخم قرار دهید
5 سپس بدون کشش و فشار زیاد، لبهها را به ترتیب از مرکز به طرفین بچسبانید
6 )دور تا دور را با نوک انگشتان محکم فشار دهید تا چسب کاملاً فیکس شود
7)در نواحی پرتحرک (پاشنه، دنبالچه، آرنج) لبهها را با چسب هیپوآلرژیک اضافی تقویت کنید
زمانبندی تعویض (جدول راهنما)
وضعیت زخم → زمان پیشنهادی تعویض ترشح خیلی کم، بدون نشت، بدون بو → ۵ تا ۷ روز ترشح متوسط، لبهها هنوز خشک → ۳ تا ۵ روز ترشح زیاد، خیس شدن کامل پانسمان → ۱ تا ۳ روز بوی بد، قرمزی شدید، تب موضعی → فوری + مشاوره پزشکی
اشتباهات رایج که روند درمان را خراب میکنند
- استفاده از چسب معمولی روی پوست نازک سالمندان
- جدا کردن خشونتآمیز پانسمان (باعث خونریزی و زخم جدید میشود)
- تعویض خیلی زود (وقتی هنوز کارایی دارد)
- چسباندن روی زخم کثیف یا مرطوبنشده
- انتخاب پانسمان کوچکتر از حد لازم
- عدم تغذیه مناسب بیمار (کمبود پروتئین و ویتامین)
مراقبتهای روزانه و پیشگیری
- تغییر وضعیت بدن هر ۲ ساعت (حتی در خواب)
- استفاده از تشک مواج یا بالشتکهای ضدفشار
- رژیم غذایی پرپروتئین (گوشت، مرغ، ماهی، تخممرغ، حبوبات، لبنیات)
- مصرف کافی ویتامین C، زینک و مایعات
- بررسی روزانه پوست نقاط تحت فشار
- کوتاه کردن ناخنها و حفظ بهداشت عمومی بدن
حرف آخر
مدیریت زخم بستر فقط به یک محصول خاص محدود نمیشود؛ ترکیبی از انتخاب پانسمان مناسب، تکنیک صحیح استفاده، تعویض بهموقع، تغذیه خوب و پیشگیری مداوم است. وقتی این موارد با هم ترکیب شوند، میتوان درد بیمار را به شدت کاهش داد، مدت درمان را کوتاهتر کرد و حتی در بسیاری موارد از ایجاد زخمهای جدید جلوگیری نمود.
برای تهیه انواع پانسمان نقره آترومن، مدی هانی، کامفیل، فومهای پیشرفته و سایر محصولات باکیفیت زخم بستر، فروشگاه اژاومدیکال یکی از گزینههای مطمئن و محبوب میان بیماران و مراقبین خانگی است.